Acta Scientiarum Polonorum Architectura Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 1644-0633

ORIGINAL_ARTICLE 5-14 2020 14 4 Anna Nowak Architektura Murator (2014). Siedziba Fundacji na rzecz Nauki Polskiej projektu FAAB Architektura. Retrieved from: https://architektura.muratorplus.pl/realizacje/siedziba- fundacji-na-rzecz-nauki-polskiej-projektu-faabarchitektura_ 4103.html [accessed 09.2020]. Barnaś, K. (2011). Elewacje zielone – nowoczesne technologie w projektowaniu i wykonawstwie. Czasopismo Techniczne. Architektura, 2-A, 7–13. Belogolovsky, V. (2020). Acros Fukuoka Prefectural International Hall by Emilio Ambasz turns 25. Stir World. Retrieved from: https://www.stirworld.com/think-columns- acros-fukuoka-prefectural-international-hall-byemilio- ambasz-turns-25 [accessed 09.2020]. Chylińska-Żbikowska, N. (2019). Zielone ściany. Autorska technologia. Wywiad z Bartoszem Dankiewiczem, architektem krajobrazu z IQ Garden. Builder, Architektura & Design, 1, 14. De Garrido, L. (2011). Sustainable Architecture. Green in Green. Barcelona: Monsa Publications. Dover, J. W. (2015). Green Infrastructure: Incorporating Plants and Enhancing Biodiversity in Buildings and Urban Environments (Routledge Studies in Urban Ecology). London: Routledge. Grochulska-Salak, M., Zielonko-Jung, K. & Zinowiec-Cieplik, K. (2018). Modeling Buildings and Natural Systems in Urban Areas. Research Papers of Wrocław University of Economics and Business, 504, 54–63. Kellert, S. R. & Calabrese, E. F. (2015). The practice of biophilic design. Retrieved from: http://www.bullfrogfilms. com/guides/biodguide.pdf [accessed 11.2020]. Łaskarzewska, M. (2020). Polska zielona ściana. Architektura Murator, 4, 96–98. Nowak, A. (2014). Aspekty projektowania bionicznego w kształtowaniu nowoczesnych elewacji. Warszawa: Wydział Architektury Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej. Rokicki, W. & Nowak, A. (2013). Zielone fasady w kształtowaniu współczesnej architektury budynków. In L. Ozimkowska (Ed.), Element szczególny w otoczeniu – tożsamość miejsca. A Special Element in its Surroundings; The Identity of Place (pp. 396–407). Warszawa: Oficyna Wydawnicza Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w Warszawie. Trzaskowska, E. (2010). Wykorzystanie roślin w projektowaniu architektonicznym (pnącza, ogrody wertykalne). Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych, 6, 110–121. Tymkiewicz, J. (2012a). Funkcje ścian zewnętrznych w aspektach badań jakościowych wpływ rozwiązań architektonicznych elewacji na kształtowanie jakości budynku. Gliwice: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej. Tymkiewicz, J. (2012b). Zieleń na elewacjach – współczesny „eko-ornament”? Czasopismo Techniczne. Architektura / Technical Transactions. Architecture, 109 (5-A/2), 610–615. Związek Szkółkarzy Polskich (2017). Zielone elewacje. Retrieved from: https://zszp.pl/roslina/zielono-wkolo/ smog/ [access: 09.2020]. 10.22630/ASPA/2020.4.

ORIGINAL_ARTICLE 15-26 2020 14 4 Magdalena Grochulska-Salak Tomasz Wężyk Allam, Z. & Newman, P. (2018). Redefining the Smart City: Culture, Metabolism and Governance. Smart Cities, 1, 4–25. DOI:10.3390/smartcities1010002 Andrews, K. (2013). Pasona Urban Farm by Kono Designs. Retrieved from: https://www.dezeen.com/2013/09/12/pasona- urban-farm-by-kono-designs/ [accessed 20.09.2018]. Cohen, B. (2015). The 3 Generations Of Smart Cities. Inside the development of the technology driven city. Retrieved from: https://www.fastcompany.com/3047795/the-3-generations- of-smart-cities [accessed 30.11.2018]. Ersoy, A. (2017). Smart cities as a mechanism towards a broader understanding of infrastructure interdependencies. Regional Studies, Regional Science, 4 (1), 26–31. DOI:10.1080/21681376.2017.1281154 Ibrahim, M., El-Zaart, A. & Adams, C. (2018). Smart sustainable cities roadmap: Readiness for transformation towards urban sustainability. Sustainable Cities and Society, 37, 530–540. DOI:10.1016/j.scs.2017.10.008 ISO 37120:2014. Sustainable development of communities — Indicators for city services and quality of life. Myeong, S., Jung, Y. & Lee, E. (2018). A Study on Determinant Factors in Smart City Development: An Analytic Hierarchy Process Analysis. Sustainability, 10, 2606. DOI:10.3390/su10082606 Paskaleva, K., Evans, J., Christopher, M., Linjordet, T., Yang, D. & Karvonen, A. (2017). Data Governance in the Sustainable Smart City. Informatics, 4 (4), 41. DOI:10.3390/informatics4040041 Patrão, C., Moura, P. & de Almeida, A. T. (2020). Review of Smart City Assessment Tools. Smart Cities, 3, 1117– –1132. DOI:10.3390/smartcities3040055 Silva, B.N., Khan, M., Jung, C., Seo, J., Muhammad, D., Han, J., Yoon, Y. & Han, K. (2018). Urban Planning and Smart City Decision Management Empowered by Real- -Time Data Processing Using Big Data Analytics. Sensors, 18, 2994. DOI:10.3390/s18092994 Sokolov, A., Veselitskaya, N., Carabias, V. & Yildirim, O. (2019). Scenario-based identification of key factors for smart cities development policies. Technological Forecasting and Social Change, 148, 119729. DOI:10.1016/ j.techfore.2019.119729 Związek Liderów Sektora Usług Biznesowych [ABSL] (2019). Sektor nowoczesnych usług biznesowych w Polsce 2019. Warszawa. Retrieved from: https: //absl.pl/storage/app/uploads/public/5d1/bf8/fc4/ 5d1bf8fc4a18e512734911.pdf [accessed 20.09.2020]. Związek Liderów Sektora Usług Biznesowych [ABSL] (n.d.). Usługi biznesowe w Warszawie. Warszawa. Retrieved from: http://pawilonzodiak.pl/wp-content/uploads/ 2018/10/absl-raport-pl.pdf [accessed 20.09.2020]. 10.22630/ASPA/2020.4.

ORIGINAL_ARTICLE 27-35 2020 14 4 Justyna Zdunek-Wielgołaska Klara Kantorowicz Brink, E., Aalders, T., Ádám, D., Feller, R., Henselek, Y., Hoffmann, A. & Wamsler, C. (2016). Cascades of green: A review of ecosystem-based adaptation in urban areas. Global Environmental Change, 36, 111–123. DOI: 10.1016/j.gloenvcha.2015.11.003 Dankowska, M. (2018). Opracowania historyczno-urbanistyczne podstawą ustalenia zasad ochrony i kształtowania krajobrazu kulturowego. Biuletyn Informacyjny ICOMOS, 3 (42), 21–29. Gill, S. E., Handley, J. F., Ennos, A. R. & Pauleit, S. (2007). Adapting cities for climate change: The role of the green infrastructure. Built Environment, 33 (1), 115–133. DOI: 10.2148/benv.33.1.115 Perini, K. & Sabbion, P. (2016). Urban sustainability and river restoration: Green and blue infrastructure. Urban Sustainability and River Restoration: Green and Blue Infrastructure. Chichester, West Sussex: Wiley Blackwell. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dz.U. 2003, nr 162, poz. 1568. Williams, K., Joynt, J. L. R. & Hopkins, D. (2010). Adapting to climate change in the compact city: The suburban challenge. Built Environment, 36 (1), 105–115. DOI: 10.2148/benv.36.1.105gill 10.22630/ASPA/2020.4.

ORIGINAL_ARTICLE 37-49 2020 14 4 Anna Tofiluk Baranowski, A. (1998). Projektowanie zrównoważone w architekturze. Gdańsk: Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej. Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego m.st. Warszawy [BAiPP] (2006). Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy. Retrieved from: http://architektura.um.warszawa.pl/studium [access 23.11.2020]. Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego m.st. Warszawy [BAiPP] (2018). Informacje o projektowanym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy. Retrieved from: http:// www.architektura.um.warszawa.pl/nowe-studium [access 23.11.2020]. Bokalders, V. & Block, M. (2010). The Whole Building Handbook. How to Design Healthy, Efficient and Sustainable Buildings. London: Earthscan, RIBA Publishing. Communication from the Commission to the European Parliament, the European Council, the Council, the European Economic and Social Committee, the Committee of the Regions and the European Investment Bank. A Clean Planet for all. A European strategic long-term vision for a prosperous, modern, competitive and climate neutral economy. COM(2018) 773 final of 28.11.2018. Communication from the Commission to the European Parliament, the European Council, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions. The European Green Deal. COM(2019) 640 final of 11.12.2019. Edwards, B. & Turrent, D. (2005) Sustainable Housing. Principles & Practice. London–New York: E & FN Spon Taylor & Francis Group. Firląg, S. (2014). Poradnik inwestora. Buduję z głową, buduję energooszczędnie. Warszawa: Fundacja Ziemia i Ludzie. Jones, S. (2018). Cities Responding to Climate Change. Copenhagen, Stockholm and Tokyo. Cham: Palgrave Macmillan/Springer Nature. Kaliszuk-Wietecka, A. (2017). Budownictwo zrównoważone. Wybrane zagadnienia z fizyki budowli. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. Kamionka, L. W. (2012). Architektura zrównoważona i jej standardy na przykładzie wybranych metod oceny. Kielce: Wydawnictwo Politechniki Świętokrzyskiej. Lorens, P. (2013). Równoważenie rozwoju przestrzennego miast polskich. Gdańsk: Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej. Maciejewska, E. (2019). Zagrożenie powodziowe wyzwaniem dla architektury współczesnej. In B. Komar, T. Wagner (Ed.), Zagadnienia badawcze, projektowe i edukacyjne w architekturze. Vol. 3. Współczesne oblicza architektur (pp. 129–140). Gliwice: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej. Magistrat der Stadt Wien (2009). Klimaschutzprogramm der Stadt Wien. Fortschreibung 2010–2020. Wien. Retrieved from: https://www.wien.gv.at/umwelt/klimaschutz/ pdf/klip-2.pdf [access 23.11.2020]. Malinowski, S., Kardaś, A. & Popkiewicz, M. (2019). Nauka o klimacie. Warszawa: Wydawnictwo Sonia Draga. Ryńska, E. D. (2012). Zintegrowany proces projektowania prośrodowiskowego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. Senatsverwaltung für Umwelt, Verkehr und Klimaschutz [SUVK] (2019). BEK 2030 – Berliner Energie- und Klimaschutzprogramm 2030. Berlin. Retrieved from: https:// www.berlin.de/sen/uvk/_assets/klimaschutz/publikationen/ bek2030_broschuere.pdf [access 23.11.2020]. Stangel, M. (2013). Kształtowanie współczesnych obszarów miejskich w kontekście zrównoważonego rozwoju. Gliwice: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej. Tulkowska-Słyk, K. (2019). Nowoczesne mieszkanie. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. United Nations (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1). Urząd m.st. Warszawy (2015). Plan gospodarki niskoemisyjnej dla m.st. Warszawy. Warszawa. Retrieved from: http://infrastruktura.um.warszawa.pl/sites/infrastruktura. um.warszawa.pl/files/dokumenty/plan_gospodarki_niskoemisyjnej_ dla_m.st_._warszawy.pdf [access 23.11.2020]. Urząd m.st. Warszawy (2017). Polityka mieszkaniowa dla m.st. Warszawy – Mieszkania 2030. Retrieved from: http://2030.um.warszawa.pl/wp-content/uploads/ 2017/03/Polityka-mieszkaniowa-Mieszkania2030. pdf [access 23.11.2020]. Urząd m.st. Warszawy (2018a). Program Mieszkania2030. Warszawa. Retrieved from: http://2030.um.warszawa. pl/wp-content/uploads/2018/09/Mieszkania2030_Program_ 01.10.2018.pdf [access 23.11.2020]. Urząd m.st. Warszawy (2018b). Załącznik nr 1 do Programu Mieszkania2030 – Warszawski Standard Mieszkaniowy. Retrieved from: http://2030.um.warszawa.pl/wp-content/ uploads/2018/09/Zał.-1_Mieszkania2030_Warszawski- Standard-Mieszkaniowy.pdf [access 23.11.2020]. Urząd m.st. Warszawy (2018c). Załącznik nr 3 do Programu Mieszkania2030 – Bioróżnorodność w Inwestycji. Retrieved from: http://2030.um.warszawa.pl/wp-content/ uploads/2018/09/Zał.3_Mieszkania2030_Bioróżnorodność- w-inwestycji-w-inwestycji.pdf [access 23.11.2020]. Urząd m.st. Warszawy (2018d). Strategia rozwoju m.st. Warszawy do 2030 roku. Warszawa. Retrieved from: http://2030.um.warszawa.pl/strategia-warszawa2030 [access 23.11.2020]. Urząd m.st. Warszawy (2019). Strategia adaptacji do zmian klimatu dla m.st. Warszawy do roku 2030 z perspektywą do roku 2050. Miejski Plan Adaptacji. Warszawa. Retrieved from: https://pliki.um.warszawa.pl/index.php/s/ eHPc5HCkjpzQ2tK [access 23.11.2020]. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Dz.U. 2001 nr 62, poz. 627 z późn. zm. 10.22630/ASPA/2020.4.

ORIGINAL_ARTICLE 51-60 2020 14 4 Eliza Maciejewska Andruszkiewicz, A. (2007). Wisła – ściek czy skarb przyrody? Szansę dla rozwoju turystyki i rekreacji na warszawskim odcinku Wisły. Turystyka i Rekreacja, 3, 50–55. Angiel, J. (2007). Postrzeganie rzeki Wisły jako elementu krajobrazu miasta i jego znaczenie w edukacji geograficznej. In M. Madurowicz (Ed.), Percepcja współczesnej przestrzeni miejskiej (pp. 299–307). Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. Bezpieczna Warszawa (2010). Powódź 2010. Retrieved from: https://bezpieczna.um.warszawa.pl/powodz [access 10.05.2018]. Duda-Gromada, K. (2018). Vistula Riverbank Areas in Warsaw as a Site of Gatherings (in the Opinion of the Inhabitants of Selected Housing Developments). Prace Geograficzne, 152, 67–81. Główny Urząd Statystyczny [GUS] (2000). Baza Demografia. Wyniki badań bieżących. Available at: http:// demografia.stat.gov.pl [access 05.08.2020]. Kaczewski, S. (2017). Do uczestników konferencji „Warszawa wraca nad Wisłę”. Zespoły Senackie: Warszawa wraca nad Wisłę, 35, 5–7. Retrieved from: https://www. senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatzespolyinformacje/ zeszyt/035.pdf [access 10.08.2020]. Kostrowski, A. S. (1979). Korzyści i szkody w środowisku po zagospodarowaniu Wisły. In Zagospodarowanie Wisły w świetle ochrony środowiska. Seminarium naukowo- techniczne. Warszawa 26.03.1979. Warszawa: Komitet Naukowo-Techniczny NOT ds. Kształtowania i Ochrony Środowiska. Królikowski, L. & Ostrowski, M. (2009). Rozwój przestrzenny Warszawy. Warszawa: Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki, Agencja Wydawnicza Ergos. Kucińska, A. (2015). Wąska talia Wisły czyli co Warszawa zrobi z nadmiarem wody? Adapt City. Retrieved from: http://adaptcity.pl/waska-talia-wisly-czyli-co-warszawa- zrobi-z-nadmiarem-wody [access 05.08.2020]. Maciejewska, E. (2018). Woda jako czynnik kształtujący architekturę i krajobraz w dobie zmian klimatu (PhD thesis). Politechnika Warszawska, Warszawa [unpublished]. Maciejewska, E. (2020). Living in flood plains in Warsaw – former settlement and a case study of two contemporary housing estates. Journal of Water and Land Development, 45 (IV–VI), 70–75. Pancewicz, A. (2004). Rzeka w krajobrazie miasta. Gliwice: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej. Rybczyńska-Szewczyk, M. (2014). MasterPlan dla obszaru dorzecza Wisły. Warszawa: Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej. Stefanowska, A. (2012). Zagospodarowanie rekreacyjne Wisły na jej warszawskim odcinku – historia i perspektywy. Problemy Turystyki i Rekreacji, 1, 69–79. Szymańska, K. (2014). Przewodnik turystyczny – Kanał Żerański. Retrieved from: https://www.arcgis.com/apps/ MapTour/index.html?appid=d0eda688b978417ba318de 5060968df5&webmap=6a6451f653874cdbab3de1680e d5162f [access 05.08.2020]. Trzaska, R. (2010). Zagrożenie powodziowe – rady dla mieszkańców. Retrieved from: http://www.um.warszawa.pl/ node%252F138616 [access 10.08.2020]. Tuszko, A. (1979). Ogólny program zabudowy Wisły i jej dopływów. In Zagospodarowanie Wisły w świetle ochrony środowiska. Seminarium naukowo-techniczne. Warszawa 26.03.1979 (pp. 19–20). Warszawa: Komitet Naukowo- Techniczny NOT ds. Kształtowania i Ochrony Środowiska. Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne. Dz.U. 2017, poz. 1566. Żakowska, M. (2016). Oswajanie wody. Magazyn Miasta, 13 (1), 48–51. 10.22630/ASPA/2020.4.

ORIGINAL_ARTICLE 61-72 2020 14 4 Dorota Sikora Barlow Rogers, E. (2001). Landscape Design. A cultural and Architectural History. New York: Harry N. Abrams. Bogdanowski, J. (2000). Polskie ogrody ozdobne. Historia i problemy rewaloryzacji. Warszawa: Arkady. Ciołek, G. (1954). Ogrody polskie. Warszawa: Budownictwo i Architektura. Hunt, J. D. (2002). The Picturesque Garden in Europe. London: Thames and Hudson. Kopania, I. (2012). Rzeczy – Ogrody – Wyobrażenia. Chiny w kulturze Rzeczypospolitej czasów Stanisława Augusta. Warszawa: Instytut Sztuki PAN. Kwiatkowski, M. (2000). Wielka Księga Łazienek. Warszawa: Prószyński i S-ka. Majdecki, L. (1981). Historia ogrodów. Przemiany formy i konserwacja. Warszawa: PWN. Majdecki, L. (1993). Ochrona i konserwacja zabytkowych założeń ogrodowych. Warszawa: PWN. Międzynarodowa Karta Ogrodów IFLA – ICOMOS. „Karta Florencka” (1981). Florencja. Morawińska, A. (1977). Augusta Fryderyka Moszyńskiego rozprawa o ogrodownictwie angielskim. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo PAN. Morawińska, A. (1998). Triumf natury. Parki XVIII wieku. W M. Szafrańska (red.), Ogród. Forma, symbol, marzenie (strony 269–314). Warszawa: Zamek Królewski w Warszawie. Mowl, T. (2004). Gentelmen and Players. Gardens of the English Landscape. Stroud: Sutton Publishing. Zachariasz, A. (1995). Z badań nad ogrodami angielskimi w Polsce. Kompozycja i drzewa w XVIII i XIX-wiecznej literaturze ogrodniczej. W A. Michałowski, A. Mitkowska, A. Sulimierska, A. Kulińska (red.), Drzewa w krajobrazie historycznym. Materiały seminarium, Kraków, 4 listopada 1994 r. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu. 10.22630/ASPA/2020.4.

ORIGINAL_ARTICLE 73-88 2020 14 4 Leszek S. Wiśniewski Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy [BAiPP] (1982). Plan ogólny. Warszawa. Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy [BAiPP] (1992). Plan ogólny. Warszawa. Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy [BAiPP] (2006). Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy. Warszawa. Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy [BAiPP] (2019). Jaka przestrzeń dla Warszawy? Załącznik 3 do raportu z konsultacji społecznych. Wyniki badania geoankietowego. Warszawa. Biuro Polityki Mobilności i Transportu m.st. Warszawy [BPMiT] (2015). Warszawskie Badanie Ruchu 2015. Warszawa Capital Region of Denmark (2012). Regional Cycling Report 2012. Copenhagen: Centre for Regional Development. City of Copenhagen (2011). Bicycle Strategy 2011–2025. Copenhagen: Technical and Environmental Administration. City of Copenhagen (2017). Copenhagen. City of Cyclists. Facts & Figures. Copenhagen: Technical and Environmental Administration. City of Vienna (2019). Statistics: Population and surface of Vienna’s municipal districts 2019. Wien. Pobrano z lokalizacji: https://www.wien.gv.at/english/administration/ statistics/population-district.html [dostęp 22.11.2020]. Congress for the New Urbanism (1999). Charter of the New Urbanism. New York: McGraw Hill Professional. Danish Ministry of the Environment i Danish Nature Agency (2015). The Finger Plan. A Strategy for the Development of the Greater Copenhagen Area. Copenhagen. European Commission [EC] (2012). European Green Capital Application. Local transport. Pobrano z lokalizacji: https://ec.europa.eu/environment/europeangreencapital/ wp-content/uploads/2012/07/Section-2-Local-transport_ Copenhagen.pdf [dostęp 08.02.2020]. European Environment Agency [EEA] (2013). A closer look at urban transport. TERM 2013: transport indicators tracking progress towards environmental targets in Europe. Luxembourg: Publications Office of the European Union. European Environment Agency [EEA] (2019a). Annual European Union greenhouse gas inventory 1990–2017 and inventory report 2019 – Submission under the United Nations Framework Convention on Climate Change and the Kyoto Protocol (EEA/PUBL/2019/051). Luxembourg: Publications Office of the European Union. European Environment Agency [EEA] (2019b). Greenhouse gas emissions from transport in Europe. Luxembourg: Publications Office of the European Union. European Environment Agency [EEA] (2019c). The first and last mile – the key to sustainable urban transport. Transport and environment report 2019. Luxembourg: Publications Office of the European Union. European Observation Network for Territorial Development and Cohesion [ESPON] (2017). SPIMA – Spatial Dynamics and Strategic Planning in Metropolitan Areas. Pobrano z lokalizacji: https://www.espon.eu/metropo litan-areas [dostęp 22.11.2020]. Floater, G., Zenghelis, D., Ulterino, M., Smith, D., Baker, K., Heeckt, C. i Gavron, N. (2014). Copenhagen Green Economy Leader Report. London: LSE Cities, London School of Economics and Political Science. Intergovernmental Panel on Climate Change [IPCC] (2014). Climate Change 2014: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge–New York: Cambridge University Press. International Energy Agency [IEA] (2016). Energy Technology Perspectives 2016 – Towards Sustainable Urban Energy Systems. Paris: IEA Publications. Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami [KOBiZE] (2018). Klimat dla Polski. Polska dla klimatu. Warszawa: Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. Kusiak, J. (2017). Chaos Warszawa. Porządki przestrzenne polskiego kapitalizmu. Warszawa: Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana. Mazowiecki Ośrodek Badań Regionalnych [MOBR] (2015). Obszar Metropolitalny Warszawy w 2014 r. Warszawa: Urząd Statystyczny w Warszawie. Mogridge, M. J. H. (1990). Travel in towns: jam yesterday, jam today and jam tomorrow? London: Macmillan Press. Nielsen, S. i Kewo, A. (2017). Territories and low-carbon economy Greater Copenhagen. Copenhagen: Denmark Technical University, ESPON. Organisation for Economic Cooperation and Development [OECD] (2014). Country Notes: Denmark. In OECD Regional Outlook 2014: Regions and Cities: Where Policies and People Meet (pp. 232–233). Paris: OECD Publishing. Pobrano z lokalizacji: https://www.oecd.org/cfe/ regionaldevelopment/Denmark.pdf [dostęp 22.11.2020]. Stadtentwicklung und Stadtplanung Wien (2014). STEP 2025. Stadtentwicklungsplan Wien. Wien: Magistratsabteilung 18 – Stadtentwicklung und Stadtplanung. Pobrano z lokalizacji: https://www.wien.gv.at/stadtentwicklung/ studien/pdf/b008379a.pdf [dostęp 22.11.2020]. Stadtentwicklung und Stadtplanung Wien (2015). Zu Fuß gehen in Wien. Wien: Omnitrend. Stadtentwicklung Wien (2010). Radverkehrserhebung Wien Entwicklungen, Merkmale und Potenziale Stand. Wien. Statistics Denmark (2020). Geography, environment and energy: area key figures. Pobrano z lokalizacji: https:// www.dst.dk/en/Statistik/emner/geografi-miljoe-og-energi/ areal [dostęp 22.11.2020]. TransEko (2016). Warszawska Polityka Mobilności. Ku przyjaznemu miastu! Warszawa. United States Environmental Protection Agency [EPA] (2019). Inventory of U.S. Greenhouse Gas Emissions and Sinks: 1990–2017 (EPA430-R-19-001). Washington, DC. Urząd m.st. Warszawy (2009). Warszawa w liczbach: powierzchnia w km2. Pobrano z lokalizacji: https://www. um.warszawa.pl/o-warszawie/warszawa-w-liczbach/powierzchnia- 3 [dostęp 22.11.2020]. Urząd m.st. Warszawy (2019). Ilu mieszkańców ma Warszawa? Pobrano z lokalizacji: https://www.um.warszawa. pl/aktualnosci/ilu-mieszka-c-w-ma-warszawa [dostęp 22.11.2020]. 10.22630/ASPA/2020.4.

ORIGINAL_ARTICLE 89-105 2020 14 4 Krystyna Guranowska-Gruszecka Airly (2019). Smog – definicja i informacje o zjawisku. Pobrano z lokalizacji: https://airly.eu/pl/smog-definicja- 2019 [dostęp 12.10.2020]. Airly (2020). #OddychajPolsko 2020. Raport o stanie powietrza w Polsce. Pobrano z lokalizacji: https://airly. org/en/static/AIRLY_RAPORT_onet_2020-ec24a5b3f0 c49784a24001a3965f7d2a.pdf [dostęp 07.10.2020]. Alexander, Ch. (2008). Język wzorców. Miasta – budynki – konstrukcja. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Bhattacharyya, S., Klerks, P. L. i Nyman, J. A. (2003). Toxicity to freshwater organisms from oils and oil spill chemical treatments in laboratory microcosms. Environmental Pollution, 122 (2), 205–215. Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy [BAiPP] (2018). Atlas ekofizjograficzny Warszawy. Warszawa. Pobrano z lokalizacji: https:// architektura.um.warszawa.pl/sites/default/files/files/ atlas_ekofizjograficzny.pdf [dostęp 12.10.2020]. Boguszewski, M., Korpalska, W., Polkowska, A. i Siczek, D. (2018). Implozja. W K. Guranowska-Gruszecka, M. Łaskarzewska (red.), Węzły miasta (strony 218–225). Warszawa: Fundacja Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i Naukowy Klub Architektury. Chełmiński, J. (2017, 17 luty). Smog w Warszawie. Chrońmy kliny nawietrzające. To one wentylują miasto. Gazeta Wyborcza. Pobrano z lokalizacji: https://warszawa.wyborcza. pl/warszawa/7,54420,21383472,rozdrapywaniezielonych- korytarzy.html [dostęp 12.10.2020]. Chmielewski, J. M. (1994). Studium możliwości rozwoju Obszaru Metropolitalnego Warszawy. Raport końcowy. Warszawa: Zakład Planowania Towarzystwa Urbanistów Polskich. Dunaj, B. (red.) (2001). Słownik współczesnego języka polskiego. Tom 2. Warszawa: Przegląd Readers Digest. European Environment Agency [EEA] (2020). Air quality in Europe – 2020 report (EEA Report 09/2020). Pobrano z lokalizacji: https://www.eea.europa.eu/publications/ air-quality-in-europe-2020-report [dostęp 08.10.2020]. Firstenberg, A. (2019). International Appeal – stop 5G on Earth and in Space. Referat na konferencji naukowej „Gospodarka przestrzenna, stan obecny i wyzwania przyszłości – ujęcie interdyscyplinarne”, 25–26.09.2017, Wrocław. Guranowska-Gruszecka, K. (2013). Śródmieście Warszawy w XX wieku. Warszawa: Wydawnictwo WS im. Bohdana Jańskiego. MacGregor, J. T., Casciano, D. i Müller, L. (2000). Strategies and testing methods for identifying mutagenic risks. Mutation Research, 455 (1–2), 3–20. Miejskie Centrum Kontaktu Warszawa 19115 (2019). Chodniki antysmogowe. Pobrano z lokalizacji: https:// warszawa19115.pl/-/chodniki-antysmogowe [dostęp 12.10.2020]. Motofaktor.pl (2017). Zasada działania silnika wysokoprężnego. Pobrano z lokalizacji: https://www.motofaktor. pl/zasada-dzialania-silnika-wysokopreznego [dostęp 07.10.2020]. Najwyższa Izba Kontroli [NIK] (2000). NIK o smogu alarmowała od 2000 roku. Pobrano z lokalizacji: https:// www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-smogu-alarmowalod- 2000-roku.html [dostęp 12.10.2020]. Najwyższa Izba Kontroli [NIK] (2016). Eliminacja niskiej emisji z kotłowni przydomowych i gminnych w województwie śląskim. Informacja o wynikach kontroli. (191/2016/P/16/065/LKA). Katowice: Delegatura NIK w Katowicach. Najwyższa Izba Kontroli [NIK] (2020). O ograniczaniu niskiej emisji. Newsweek.pl (2019, 31 stycznia). W Warszawie powstał chodnik, który „zjada” smog. Pobrano z lokalizacji: https://www.newsweek.pl/wiedza/w-warszawie-powstal- chodnik-ktory-zjada-smog/2gsbfb5 [dostęp 28.09.2020]. Pecenik, P. (2009). Wspólne przestrzenie transportowe w miastach na przykładzie Saint Germain-en-Laye, Reims i Strasbourg. Zeszyty Naukowe Uczelni Vistula, 66 (3), 51–62. Pecenik, P. (2017). Obsługa transportowa śródmieścia funkcjonalnego Warszawy w latach 1960–2015 na tle rozwiązań w innych miastach europejskich. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. Prokop, A. i Pawlak, I. (2018). Nowy plan mobilności w Gandawie – rozwiązania i możliwości. W K. Guranowska- Gruszecka, M. Łaskarzewska (red.), Węzły miasta (strony 130–143). Warszawa: Fundacja Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i Naukowy Klub Architektury. Starzyk, A. (2018). Sensualna percepcja miejskości. W K. Guranowska-Gruszecka, M. Łaskarzewska (red.), Węzły miasta (strony 144-155). Warszawa: Fundacja Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i Naukowy Klub Architektury. Traczewskiej, T. M. (2011). Biologiczne metody oceny skażenia środowiska. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie [WIOŚ] (2019). Roczna ocena jakości powietrza w województwie mazowieckim. Raport wojewódzki za rok 2019. Warszawa. 10.22630/ASPA/2020.4.

ORIGINAL_ARTICLE 107-115 2020 14 4 Kinga Zinowiec-Cieplik Bibri, S. E. i Krogstie, J. (2020). Smart Eco-City Strategies and Solutions for Sustainability: The Cases of Royal Seaport, Stockholm, and Western Harbor, Malmö, Sweden. Urban Science, 4 (1), 11. Chicago Green Roofs Guide for Building Green Roofs in Chicago. Pobrano z lokalizacji: http ://www.artic. edu/webspaces/greeninitiatives/greenroofs/main_map. htm/ [dostęp 28.06.2014 ]. Cohen, B. (2015). The 3 Generations Of Smart Cities. Inside the development of the technology driven city. Pobrano z lokalizacji: https://www.fastcompany.com/3047795/ the-3-generations-of-smart-cities [dostęp 15.09.2020]. Degórska, B. (2004). Planowanie terenów otwartych w nowej przestrzeni miejskiej (na przykładzie strefy podmiejskiej Warszawy). W M. Kistowski (red.), Studia ekologiczno-krajobrazowe w programowaniu rozwoju zrównoważonego. Przegląd polskich doświadczeń u progu integracji z Unią Europejską (strony 141–148). Warszawa: Polska Agencja Ekologii Krajobrazu. DeKay, M. (2011). Integral Sustainable Design: Transformative Perspectives. New York: Routledge. The Earth Charter (2000). New York: Earth Charter Associates. Green City Programme (2016). Pobrano z lokalizacji: https://www.ebrd.com/documents/technical-cooporation/ green-city-action-plan-in-tirana.pdf [dostęp 15.09.2020]. Joss, S. (2011). Eco-Cities: The mainstreaming of Urban Sustainability − key characteristics and driving factors. International Journal of Sustainable Development and Planning, 6 (3), 268–285. Joss, S. Tomozeiu, D. i Cowley, R. (2011). Eco-Cities − a global survey: eco-city profiles. London: University of Westminster. Kwiecińska, K. i Szałata, Ł. (2012). Zielone dachy elementem zielonych miast. W M. Kosmala ( red. ), Zieleń a klimat społeczny miasta (strony 197 – 209). Toruń: Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych. Lyle, J. T. (1994). Regenerative design for sustainable development. Hoboken: John Wiley & Sons. Mang, P. i Reed, B. (2012). Regenerative Development and Design: A Framework for Evolving Sustainability. New York: Wiley. McLaren, D. i Agyeman, J. (2015). Sharing Cities: A Case for Truly Smart and Sustainable Cities. Cambridge: MIT Press. Rapoport, E. i Vernay, A.-L. (2011). Defining the Eco-City: a Discursive Approach, Management and Innovation for a Sustainable Built Environment. Delft: Delft University of Technology. Register, R. (2002). EcoCities: Building cities in balance with nature. Berkeley: Berkeley Hills Books. Revision of the World Urbanization Prospects (2018). Pobrano z lokalizacji: https://population.un.org/wup/Publications/ Files/WUP2018-Report.pdf [dostęp 15.09.2020]. Rights of Nature Tribunal (2017). Bonn: The Global Alliance for the Rights of Nature. Roseland, M. (1997). Eco-City Dimensions: Healthy Communities, Healthy Planet. Gabriola, Island, BC, Canada: New Society Publishers. Ryńska, E. D. (2012). Zintegrowany proces projektowania pro środowiskowego projektant a środowisko. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. Solarek. K., Ryńska, E. D. i Mirecka, M. (2016). Urbanistyka i architektura w zintegrowanym gospodarowaniu wodami. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. Świątek, L. (2016). Biokultura − inżynieria ekologiczna w projektowaniu regeneratywnym. W M. Banach i A. Januchta-Szostak (red.), Zrównoważone miasto – idee i realia (strony 27–36). Poznań: Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej. Tokarska, A. i Osyczka, D. (2011). Zielone dachy, jako odpowiedź na intensywną zabudowę miast. Zeszyty Naukowe. Inżynieria Środowiska / Uniwersytet Zielonogórski, 143 (23), 6 – 18. Toronto Green Roof Bylaw (2009). Pobrano z lokalizacji: https://www.toronto.ca/city-government/planning-development/ official-plan-guidelines/green-roofs/greenroof- bylaw/ [dostęp 15.09.2020]. Universal Declaration of Rights of Mather Earth (2010). Cochabamba: People’s Conference on Climate Change and the Rights of Mother Earth, The Global Alliance for the Rights of Nature. Uchwała nr XV/268/15 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 3 września 2015 r. w sprawie zwolnień od podatku od nieruchomości powierzchni użytkowych lokali mieszkalnych w ramach projektu intensyfikacji powstawania terenów zieleni w obrębie Miasta Wrocławia. Dz. Urz. Woj. Dolno. z 15.09.2015 r., poz. 3763. Pobrano z lokalizacji: http://g.ekspert.infor.pl/p/_dane/akty_pdf/ U70/2015/175/3763.pdf#zoom=90 [dostęp 15.09.2020]. Van de Ryn, S. (2014). Culture, Architecture and Nature: An Ecological Design Retrospective. New York: Routledge. Wahl, D. Ch. (2016). Designing Regenerative Cultures. Chicago: Triarchy Press. World Charter for Nature (1982). New York: United Nations. 10.22630/ASPA/2020.4.